Galeria Obrazów Sanssouci w Poczdamie
Galeria Obrazów Sanssouci w Poczdamie

Galeria Obrazów (Bildegalerie) Sanssouci

Fryderyk II jako władca oświecony, pragnął otaczać się pięknem. Jego marzeniem było stworzenie „świątyni sztuki”, miejsca, w którym mógłby podziwiać dzieła gromadzone przez prawie całe swoje życie. W tym celu zatrudnił poczdamskiego architekta, Johanna Gottfrieda Büringa, który w latach 1755 – 1764 wzniósł jeden z najwspanialszych budynków XVIII wieku z przeznaczeniem na galerię obrazów. Tym samym jest to najstarszy zachowany budynek muzeum malarstwa w Niemczech.

Król gromadził obrazy jeszcze przed rozpoczęciem budowy galerii. Jego agenci kupowali dzieła sztuki w całej Europie, głównie w Paryżu, Amsterdamie i Rzymie. Były to przede wszystkim dzieła wielkoformatowe, za które często płacił wygórowane kwoty. Równie powszechne było kupowanie kopii lub prac warsztatowych zamiast oryginałów. Król był przekonany, iż jest w posiadaniu 39 obrazów Rubensa, 15 van Dycksa, 4 Rembrandtów, 7 obrazów Tycjana i trzech Da Vinci. Obecnie tylko część z nich przypisuje się tym wielkim malarzom.

Projekt budynku uwzględniał wszystkie życzenia i pomysły króla. W końcu Galeria Obrazów miała służyć przede wszystkim do oglądania i cieszenia się sztuką dla króla i jego gości. Podobno Fryderyk chodził tam każdego dnia o godzinie 11 i przebywał równo godzinę. Zazwyczaj towarzyszył mu pracownik galerii, a czasami tylko jeden z chartów. Pod nieobecność władcy, galeria udostępniana była szerszej publiczności.

Galeria Obrazów powstała na miejscu dawnej szklarni, w której uprawiano owoce tropikalne. Wzniesiona na wschód od Pałacu Sanssouci, stanowiła przeciwwagę dla Nowych Komnat znajdujących się po stronie zachodniej pałacu. Nadano jej formę parterowej, jednoprzestrzennej sali. Centralna część budowli zwieńczona jest kopułą, a na jej szczycie dostrzec można rzeźbę wykonaną przez Benjamina Giesei, przedstawiającą orła walczącego z wężami. Nieco niżej na kopule umieszczono kartusz ze słońcem, putta, a także rzeźby dwóch kobiet wykonane z piaskowca. Postać po lewej stronie jest alegorią sztuki i nauki (ma przy sobie paletę malarską, kulę ziemską i popiersie), natomiast postać po prawej stronie symbolizuje poezję i historiografię (trzyma w rękach panel, obok leżą książki).

Zewnętrzna elewacja Galerii Obrazów pomalowana została w jasnożółtym odcieniu. W kluczach okien od strony parku umieszczone zostały popiersia wybitnych artystów, poważanych przez króla i jego doradców m.in. malarza Apellesa, Michała Anioła, Carracciego, Giorgio Vasariego czy Rubensa. Natomiast między oknami ustawiono 18 posągów, które są alegoriami tych nauk i umiejętności, które król uznał za podstawę twórczości artystycznej. Większość z tych rzeźb jest dłuta poczdamskich rzeźbiarzy.

W porównaniu z dość skromną elewacją zewnętrzną, wnętrze Galerii Obrazów zapiera dech w piersiach. Nawiązuje ono do galerii w Palazzo Colonna w Rzymie. Obrazy umieszczone w artystycznie rzeźbionych i złotych ramach zawieszone są blisko siebie, w rzędach w stylu barokowym. Posadzki wykonane zostały z białego i żółtego włoskiego marmuru, a ściany i sufit pokryto bogato zdobionymi pozłacanymi ornamentami. Dzięki dużym oknom od strony południowej wnętrze galerii zalane jest światłem i mieni się grą kolorów złota, żółci, bieli i jasnej zieleni. W 1761 roku, markiz d’Argens napisał w liście do króla, który w tym czasie brał udział w wojnie siedmioletniej i nie było go w Poczdamie: „Jeśli chodzi o galerię, jest ona bezsprzecznie najpiękniejsza na świecie po Bazylice Św. Piotra w Rzymie”.

W Galerii Obrazów miała być wystawiona jedynie kolekcja Fryderyka II, bez dzieł, które zgromadzili jego przodkowie. W 1763 roku inspektor Galerii Obrazów w Sanssouci, Matthias Oesterreich opublikował pierwszy plan powieszenia obrazów. Natomiast rok później powstał pierwszy, drukowany katalog galerii. Obejmował on pierwotnie 146 obrazów, a u schyłku życia Fryderyka II było ich aż 180. Sala galerii składa się ze skrzydła zachodniego, środkowej hali krytej kopułą i ze skrzydła wschodniego. W zachodniej i centralnej części znajdowały się prace Rembrandta i jego uczniów, a także flamandzkich malarzy takich jak Rubens, van Dyck czy Diepenbeeck. Natomiast we wschodnim skrzydle umieszczono dzieła najwybitniejszych przedstawicieli włoskiego renesansu i baroku m.in. Leonarda da Vinci, Rafaela, Tycjana, Guido Reni, Carlo Maratty, Ciro Ferri i Andrei Celesti. W niewielkim gabinecie przylegającym do galerii wyeksponowano obrazy mniejszego formatu, różnych szkół. Ważną częścią galerii były również rzymskie i współczesne francuskie rzeźby. W 1755 roku Fryderyk II zlecił wykonanie czterech rzeźb. Apollo wykonany przez Jeana- Baptiste Lemoyna oraz Diana wykonana przez Louisa- Claude Vassego stoją do dziś w zachodnim skrzydle, natomiast rzeźby Marsa i Wenus, wykonane przez Guillaume Coustou Starszego podziwiać można w skrzydle wschodnim. Wszystkie cztery rzeźby przywieziono do Poczdamu w 1771 roku.

Po śmierci Fryderyka II w 1786 roku Galeria Obrazów przeszła wiele zmian. W 1806 roku Napoleon skonfiskował 50 obrazów, które wywiózł do Paryża. Po kilku latach większa ich część powróciła do Berlina. Kolejne uszczuplenie zbiorów miało miejsce w 1829 roku, wówczas 60 obrazów oraz liczne posągi przeniesiono do nowo powstałego Muzeum Starego na Wyspie Muzeów w Berlinie. Natomiast kolejny władca, Fryderyk Wilhelm IV, który był wielkim miłośnikiem Fryderyka II, z galerii uczynił magazyn dla sztuki nie mieszczącej się w królewskich rezydencjach.

W czasie II wojny światowej, a dokładnie w 1942 roku, wszystkie dzieła sztuki z Galerii Obrazów przewieziono do zamku w Rheinsbergu. Jednak pod koniec wojny, gdy Rosjanie dotarli do Rheinsberga, skonfiskowali wszystkie dobra i wywieźli do Związku Radzieckiego. Dopiero w 1958 roku reżim radziecki odesłał do braci z NRD półtora miliona dzieł sztuki w 300 wagonach kolejowych. Do pałaców poczdamskich trafiło 500 obrazów, jednak niektóre z nich nadal pozostają w rosyjskich kolekcjach. Nieznane są losy m.in. „Narodziny Wenus” z warsztatu Rubensa.

Obecnie ze 143 obrazów prezentowanych w galerii, tylko 62 wisiały tam za czasów Fryderyka II. Nadal zawiera ona wiele czołowych dzieł malarstwa holenderskiego i włoskiego, w tym siedem obrazów Rubensa („Czterej Ewangeliści”, „Święty Hieronim”, „Maryja z dzieciątkiem w anielskim wieńcu”, „Bitwa amazonek”), cztery obrazy van Dycka ( „Rinaldo i Armida”, „Zesłanie Duch Św.”, „Tetyda otrzymuje zbroję od Hefajstosa dla Achillesa”), a także zakupiony w 1815 roku obraz „Niewierny Tomasz” Carravaggia. Kolekcję obrazów uzupełniają oryginalne francuskie posągi z XVIII wieku, antyczne popiersia i cztery stoliki ścienne wykonane przez Johanna Kambly w 1766 roku.

W 2010 roku kolekcja Galerii Obrazów powiększyła się o 10 odzyskanych dzieł, które od końca II wojny światowej uważano za zaginione. Kiedy w 1942 roku zbiory z galerii trafiły do zamku w Rheinsbergu, gospodarzami rezydencji byli kasztelan wraz z żoną Olgą Birkemeier. Gdy pod koniec wojny Rosjanie zbliżali się do rezydencji, Olga postanowiła ukryć 10 małoformatowych obrazów. Po wojnie opowiedziała swej siostrze, mieszkającej w Berlinie Wschodnim, iż otrzymała je w zamian za utracony majątek. Przez lata obrazy nie były eksponowane, gdyż uważano je za brzydkie „za dużo golizny”. Gdy w 1996 roku zmarła Olga Birkemeier, jej bliscy skontaktowali się z domem aukcyjnym w Schonebergu, by oszacować ich wartość. Wówczas okazało się, że obrazy są ujęte w katalogu strat wojennych. Obrazy bardzo szybko zidentyfikowano albowiem na odwrocie cały czas znajdowały się pruskie naklejki inwentarzowe. Pewien młody człowiek przyniósł do domu aukcyjnego cztery obrazy, w tym dwa motywy Rubensa, a po kilku dniach, gdy pracownicy domu aukcyjnego odwiedzili ów młodzieńca w domu, ten odrzekł: „aha, mamy jeszcze sześć w szafie”. Były to m.in. obrazy ucznia Rembrandta – Gerarda Dou, z których dwa to kopie obrazów Renbrandta.

 

Wycieczki jednodniowe do Poczdamu

Zapraszamy do Poczdamu ! Poczdam to królestwo ogrodów pomiędzy pałacami i jeziorami. Stolica Brandenburgii, jest znana przede wszystkim ze swojej historycznej spuścizny jako dawne miasto rezydencjalne Prus z licznymi i unikatowymi pałacami i parkami. Sława i chwała Prus, tradycja jako miasto wielkich budowniczych i uczonych, miejsce konferencji, która zapoczątkowała zimną wojnę - Poczdam to kultura i historia w zapierającym dech w piersiach wymiarze.

Nasze biuro podróży organizuje jednodniowe autokarowe wycieczki do Poczdamu, zarówno dla grup zorganizowanych jak i turystów indywidualnych.

 

 

Sklep jest w trybie podglądu
Pokaż pełną wersję strony
Sklep internetowy od home.pl